Bir şehri yönetmek, onun sokaklarında yürümekle başlar. Peki ya o sokaklardan geçen otobüslere binmekle? Özellikle de sabah 07:30'da Bornova'dan kalkan, 566 numaralı otobüse?

Bugün, sosyal belediyeciliğin kalbinde yer alması gereken bir konudan, toplu taşımadan bahsetmek istiyorum. Çünkü toplu taşıma, bir şehrin aynasıdır. O aynada, o şehrin emekçisine, öğrencisine, yaşlısına, kadınına verdiği değer yansır. İzmir'in aynası ise, son zamanlarda özellikle Bornova hatlarında buğulanmış durumda. Buğuyu silmek, sadece bir teknik mesele değil, siyasi bir tercihtir. Sosyal demokrat bir tercih.

Bornova'da yaşayan binlerce insan için gün, bir mücadeleyle başlıyor. 565, 566, 584, 585... Bu rakamlar, sadece hat numaraları değil, her sabah ve akşam yaşanan bir kapışmanın, bir sıkışmanın, bir nefes darlığının kodları. İnsanlar, adeta "mecburiyetten" kaynaklı bir işkenceye tabi tutuluyor. Bu tablo, "kamu hizmeti" tanımına hakarettir. Sosyal demokrasi, kamusal olanı güçlendirirken, onu bir eziyet aracına dönüştürmez. Tam tersine, onu dayanışmanın, eşitliğin ve insan onurunun taşıyıcısı yapar.

Ve şimdi, bu dayanılmaz koşullara eklenen bir "tasarruf" hikayesi... Araçlarda klima ve havalandırmanın kısıtlandığı söyleniyor. Buradaki çelişkiyi görüyor musunuz? Sosyal demokrasi, tasarrufu kamudan, yani toplumun ortak kaynağından ve ortak faydasından yapar. Vatandaşın sırtından, onun temel sağlık koşullarından, ciğerlerinden tasarruf etmez! Bu, bir mali politika değil, sosyal politika yoksunluğudur. Astımlı bir çocuğun, kalp rahatsızlığı olan bir emeklinin otobüste maruz kaldığı havasızlık, kabul edilebilir bir "tasarruf kalemi" olamaz. Bu uygulama, sosyal devlet ilkesiyle bağdaşmaz ve derhal son bulmalıdır.

Ancak mesele sadece fiziki koşullar değil. Toplu taşıma çöktüğünde, sosyal belediyecilik de çöker. Çünkü kamusal ulaşım yalnızca bir hizmet değil, aynı zamanda toplumsal barışın da taşıyıcısıdır. Son dönemde otobüslerde yaşanan aşırı yoğunluk, yalnızca fiziksel bir eziyet yaratmıyor; aynı zamanda toplumsal gerilimi de büyütüyor. Özellikle 65 yaş üstü yurttaşlarımızın, ücretsiz ulaşım hakları nedeniyle bazı vatandaşların sözlü saldırılarına maruz kalması, bu çöküşün en acı göstergelerinden biridir. Yaşlılarımızı, “neden ücret ödemiyorsun” diye hedef haline getiren bu anlayışa tahammül etmek mümkün değildir. Bu hak, bir lütuf değil; sosyal devletin ve sosyal belediyeciliğin temel bir kazanımıdır. Eğer bir kentte insanlar, sistemin yarattığı sıkışmışlığın öfkesini en kırılgan gruplardan çıkarmaya başlıyorsa, orada sorun bireylerde değil, kamusal hizmetin kendisindedir. Sosyal demokrat belediyecilik, tam da bu noktada devreye girmeli; hem hizmeti iyileştirmeli hem de kentte dayanışma hukukunu yeniden tesis etmelidir.

İşte bu yüzden, sosyal demokrat perspektiften somut çözüm sadece araç sayısını artırmak değil, mahalle odaklı, hakkaniyetli ve dayanışmayı besleyen bir ulaşım planlamasını gerektirir. Acilen, Evka-3 Metro Aktarma Merkezi gibi kritik bir noktayı, sadece bir transfer yeri değil, bir dayanışma ve erişim merkezi haline getirmeliyiz. Buradan, Yüzbaşı İbrahim Hakkı Caddesi - 467 Sokak Kızılay, Atatürk, İnönü, Evka-4 Eğridere, Çamiçi Mahalleleri gibi, toplu taşımada yoğun   güzergâhlara hizmet edecek yeni, sık seferli ve yaşlılar, öğrenciler ve işsizler için erişilebilir bir ring hattı hayata geçirilmeli.

Adalet için: Ulaşım hizmetinden daha az yararlanan mahallelere ulaşımda fırsat eşitliği sağlar.
Dayanışma için: İnsanları birbirine düşüren değil, buluşturan bir işlev görür.
Kent için: Ana arterleri boşaltır, trafiği ve karbon salımını azaltır, daha yaşanabilir bir İzmir’e katkı sunar.

Bir otobüste nefes alamamak,sadece fiziki bir sıkıntı değildir. O nefes darlığı, aslında "eşitlik", "hakkaniyet" ve "kamusal olanın gücü" gibi değerlerin de nefes alamadığının bir metaforudur. Bornova'daki her dolu otobüs, bize bu kuruluş felsefesini hatırlatıyor. Hatırlatmakla kalmıyor, sınıyor. Ve maalesef, en kırılganlarımızı hedef tahtasına koyuyor.

Sosyal belediyecilik, park yapmak, kaldırım döşemek değil, öncelikle insanın yaşam kalitesini, haysiyetini ve kent içindeki dayanışma bağlarını yükseltmektir. Ve bu mücadele, en çok da bir otobüste, bir yaşlı vatandaşa yer veren veya vermeyen ellerde, o sıkışıklıkta patlayan öfkenin kime yöneldiğinde kazanılır ya da kaybedilir.

Bu yazı, bir şikayetten ziyade, İzmir’in sosyal demokrat hafızasına ve yönetimine bir çağrıdır. Sorunu ve onun yarattığı toplumsal tahribatı görün. Çözümü, insan onurunu ve dayanışmayı merkeze alarak, cesaretle ve adil bir şekilde inşa edin. Zira kent hakkı, önce durağa yürüyen ayaklarda, sonra da o durakta bekleyen herkese eşitçe, insanca ve birbirine saygı duyarak hizmet eden araçlarda hayat bulur.